Chính phủ Nga mới đây khẳng định sẽ ủng hộ lựa chọn của người dân Donbass, cũng như các vùng Zaporizhzhia và Kherson trong các cuộc trưng cầu ý dân về việc sáp nhập vào Liên bang Nga, trong bối cảnh Mỹ và các đồng minh phương Tây gia tăng cảnh báo trừng phạt nước này. Cuộc xung đột đã bước sang tháng thứ 8 tại Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu và thậm chí còn chứng kiến cuộc đối đầu Đông-Tây nghiêm trọng nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ 2. 

Công tác chuẩn bị cho cuộc trưng cầu ý dân đã hoàn tất (Ảnh: Reuters) Hơn 5 triệu người dân ở Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson sẽ trở thành công dân Nga nếu họ bỏ phiếu ủng hộ việc sáp nhập vào Liên bang Nga. Theo Tổng thống Nga Vladimir Putin, cuộc trưng cầu ý dân là phù hợp với quyền tự quyết được nêu trong Hiến chương Liên Hợp Quốc và Nga ủng hộ lựa chọn của người dân tại những những khu vực này. "Chúng tôi sẽ làm mọi cách để đảm bảo các điều kiện an toàn cho cuộc trưng cầu ý dân, để người dân có thể thể hiện ý chí, mong muốn, nguyện vọng của mình. 

Nga sẽ ủng hộ quyết định của người dân tại Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson về chính tương lai của họ", ông Vladimir Putin nói. Cuộc trưng cầu ý dân tại 4 khu vực thuộc Ukraine về việc sáp nhập vào Liên bang Nga diễn ra trong 4 ngày, bắt đầu từ hôm qua (23/9) và kéo dài đến ngày 27/9. Theo Ủy ban bầu cử, cuộc bỏ phiếu được lên kế hoạch kỹ càng và được đảm bảo về an ninh. Một phái đoàn gồm 4 người của Ủy ban bầu cử trung ương Nga và hơn 100 đại diện của các ủy ban bầu cử khu vực tham gia giám sát toàn bộ tiến trình bỏ phiếu. Chính quyền Kiev và các quốc gia phương Tây phản đối mạnh mẽ và khẳng định sẽ không công nhận kết quả cuộc trưng cầu ý dân. Trong khi Tổng thống Ukraine Zelensky tiếp tục kêu gọi các quốc gia phương Tây hỗ trợ nhiều hơn cho các lực lượng vũ trang của Ukraine, thì Mỹ, Liên minh châu Âu, Tổ chức quân sự Hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) và nhóm 7 nền công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) cũng gia tăng cảnh báo trừng phạt nghiêm khắc nhằm vào Nga

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hôm 23/9 kêu gọi các bên liên quan kiềm chế những bước đi có thể làm leo thang hơn nữa cuộc xung đột tại Ukraine: "Các bên liên quan cần nối lại đối thoại càng sớm càng tốt, đưa những quan ngại chính đáng và những phương án khả thi nhằm giải quyết hòa bình cuộc khủng hoảng... 

Chúng ta phải làm việc cùng nhau để giảm leo thang tình hình, kiềm chế những lời nói và hành động có thể làm trầm trọng thêm đối đầu. Cộng đồng quốc tế nên đóng một vai trò xây dựng trong việc làm dịu tình hình". Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres bày tỏ lo ngại những căng thẳng ngày một leo thang giữa Nga và Ukraine, cũng như giữa Nga và phương Tây có thể phá hỏng mọi nỗ lực ngoại giao nhằm thúc đẩy một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột, trong đó có Sáng kiến biển Đen đạt được mới đây. "Cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu. Bảy tháng qua đã chứng kiến sự đau khổ và tàn phá không thể kể xiết. Những diễn biến mới nhất rất nguy hiểm và đáng lo ngại, khiến các nỗ lực hòa bình trở nên xa vời…

Nếu thị trường phân bón không được ổn định, năm tới có thể gây ra một cuộc khủng hoảng về cung cấp lương thực. Nói một cách đơn giản, thế giới có thể cạn kiệt lương thực. Điều cần thiết là tất cả các quốc gia phải loại bỏ mọi trở ngại còn lại đối với việc xuất khẩu phân bón của Nga ngay lập tức", ông Antonio Guterres nói. "Sáng kiến Biển Đen" là một thành quả ngoại giao hiếm hoi mà Liên Hợp Quốc đạt được sau nhiều tháng xung đột leo thang nhằm loại bỏ những rào cản với xuất khẩu ngũ cốc và phân bón của Ukraine và Nga. Tuy nhiên, tới nay, ngũ cốc và phân bón của Nga vẫn tiếp tục bị cản trở bởi các biện pháp trừng phạt của phương Tây, làm gia tăng lo ngại xung đột kéo dài có thể dẫn tới một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu./. Thu Hoài/VOV1 (Tổng hợp) 

 Cộng đồng mạng có lan truyền một đám cưới có 1-0-2 khi chú rể đón cô dâu bằng cách chạy bộ. Đó là cặp đôi chú rể Đàm Danh Tùng (36 tuổi) và cô dâu Lê Trang (28 tuổi) cùng ở Thanh Hóa. Vốn là dân runner nên họ mong muốn đám cưới của mình cũng đặc biệt theo cách đó.

Để đảm bảo rước dâu đúng giờ, chú rể Danh Tùng đã phải dậy sớm, để thực hiện thử thách "chạy bộ đến đón dâu" của vợ. Đúng 4 giờ sáng 11/7, Danh Tùng bắt đầu "cuộc đua quan trọng nhất đời mình", lần này, anh chạy khoảng 19 km từ huyện Quảng Xương sang Hoằng Hóa của tỉnh Thanh Hóa để đón vợ. Mặc dù là chú rể, nhưng anh Tùng vẫn mặc đồ chạy để hoàn thành thử thách, quần áo chú rể thì sẽ được mang đến sau để thay.

Vì biết rằng có người thương đang đợi mình ở phía trước, anh Tùng càng có động lực hơn, chạy không biết mệt mỏi, cuối cùng anh hoàn thành 19km trong khoảng thời gian 1 giờ 38 phút và có m.ặt tại nhà gái để làm lễ cưới. Cô dâu Lê Trang mỉm cười hạnh phúc chào đón chồng với một nụ cười tự hào, hạnh phúc.

Cô dâu xuất hiện xinh đẹp trong bộ áo dài trắng tinh khôi, nhẹ nhàng làm chú rể tan biến hết cả mệt nhọc. Dù mệt vì chạy một quãng đường dài nhưng anh vẫn nở nụ cười hạnh phúc vì đã hoàn thành thử thách, được vợ và mọi người công nhận thành tích. "Chạy bộ từ nhà đến đón dâu là một kỷ niệm tôi sẽ không bao giờ quên", anh nói.

Danh Tùng cho biết, vì d.ị.c.h b.ệ.n.h nên đám cưới tổ chức khá đơn giản, đảm bảo quy định chống d.ị.c.h nên chỉ có cô dâu, chú rể, một vài thành viên trong gia đình và bạn bè thân thiết nhưng vẫn rất vui vẻ, ấm cúng.

 DỐT NÁT CỘNG VỚI THÓI ME TÂY BẰNG TRƠ TRẼN

-----

Sau khi báo Tuổi Trẻ cho đăng bài viết có nhan đề "Nữ vương Mẫu nghi thiên hạ", ca ngợi Elizabeth II lên đến tận mây xanh. Cộng đồng mạng lên án vô cùng mạnh mẽ, báo Tuổi Trẻ âm thầm gỡ bài trên nền tảng internet. Từ ngày Elizabeth II qua đời, riêng tờ báo này đã có tổng cộng 18 bài viết ca ngợi. Trong khi đó, những ngày lễ trọng đại của đất nước, ngày sinh của Chủ tịch HỒ CHÍ MINH ...hiếm khi thấy họ đăng bài, có chăng thì cũng chỉ có một bài mang tính lấy lệ. 

Cố nhà báo Hữu Thọ từng buồn rầu chia sẻ: "Là nhà báo 50 năm cầm bút, tôi phải đau lòng nói rằng chưa bao giờ uy tín báo chí giảm sút như hiện nay". Chưa cần bàn luận việc Nữ vương Elizabeth II có công hay tội với Việt Nam và các dân tộc bị áp lực, bị xâm lược, trở thành thuộc địa của đế quốc Anh. Thế nhưng dùng danh xưng "mẫu nghi thiên hạ" đã cho thấy báo Tuổi Trẻ non kém về nhận thức, tư duy lẫn nhãn quan chính trị. Thiên hạ có nghĩa là dưới trời, ý chỉ thế giới mà chúng ta đang sinh sống. Mẫu nghi thiên hạ nghĩa là "người mẹ làm khuôn vàng, thước ngọc".  Elizabeth II là nữ vương, đứng đầu Vương quốc Anh về mặt nghi lễ chứ không phải là hoàng hậu. Bà ta có là "mẫu nghi thiên hạ" thì cũng chỉ là thiên hạ của riêng nước Anh chứ người Việt Nam và các dân tộc bị áp bức trên thế giới thì không. 

Elizabeth II ở trên thiên đàng, nhìn xuống hạ giới và liếc mắt qua trời Nam, bà ta thấy rõ một đám me Tây, bồi Tây nhưng lại dốt nát, u mê, lửa giận đùng đùng, Elizabeth II phán rằng "tiên sư bọn xỏ lá, tao là nữ vương Anh quốc thế mà chúng nó bảo là mẫu nghi thiên hạ. Tao già, về với Chúa mà chúng nó bảo là băng hà, xuống suối vàng". Sáng đăng chiều gỡ nhưng bộ nhớ cache vẫn còn. Còn liêm sỉ thì nên xin lỗi người đọc, xử lý người viết và người kiểm duyệt./.

***

 Bọn doanh nghiệp này định phản động làm cách mạng màu quay về thời TBCN sơ khai áp bức con người hay gì vậy???? Đề nghị cơ quan chức năng vào cuộc. Bản chất nhà nước ta là nhà nước XHCN bảo vệ quyền lợi chính đáng của dân lao động, không thể để bọn tư sản này nói gì thì nói. Ngày làm 8 tiếng là thành quả giai cấp vô sản thế giới đã đổ máu, nước mắt để có ngày 1/5

 

Minh Ngọc - Văn Út

 

Trước khi hy sinh, anh đã để lại những dòng chữ như tiên tri gửi đến mẹ, vợ và người thân về linh cảm ngày mình sẽ mãi mãi nằm lại với vùng đất Quảng Trị anh hùng. Đó là trong một lá thư thiêng của chàng sinh viên trẻ, liệt sĩ Lê Văn Huỳnh (sinh viên năm 4, Khoa Hầm cầu, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, trú tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình) để lại đất này hơn 40 năm trước.

Lá thư đẫm nước mắt từ Thành cổ

Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị đang lưu giữ và trưng bày nhiều di vật, hình ảnh... của các chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Xúc động và “lấy đi nhiều nước mắt” của du khách đến đây chính là bức thư được trưng bày trong lồng kính của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh (quê xã Lê Lợi, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình) gửi cho gia đình trong những ngày chiến đấu ác liệt bảo vệ Thành cổ Quảng Trị.

Chúng tôi thực sự không ngăn được những dòng nước mắt khi lần đầu tiên được lắng nghe câu chuyện đầy xúc động về những dòng tâm thư của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh để lại trước ngày ra đi. Bức tâm thư với những trang viết đầy lắng đọng của người chiến sĩ gửi đến người mẹ thân yêu, người vợ dịu hiền và ý thức trách nhiệm trước vận mệnh Tổ quốc.

Một góc thành cổ Quảng Trị ngày nay.

Bao nhiêu người về với Thành cổ Quảng Trị đã rơi lệ, đã khóc vì cảm động trước những tình cảm mà người lính dành cho gia đình, khâm phục tinh thần quả cảm, bất khuất và kinh ngạc trước sự linh thiêng của linh hồn người liệt sĩ. Dường như trước khi đến chiến trường Quảng Trị, anh Huỳnh đã linh tính rằng sẽ có ngày đất nước ta thống nhất và ngày đó là ngày anh vĩnh viễn nằm lại với đất. Nhưng, anh vẫn khắc khoải, day dứt lỡ mai đây “Nam Bắc sum họp một nhà” thì cũng đừng quên nấm mồ của anh: “Nếu mai đây bạn về chốn cũ/ Tìm giúp tôi người mẹ thương yêu/ Nói với người rằng vì nghĩa vụ/ Đứa con thơ đã thác một chiều”. Bức thư được xem như là bản “di chúc” thiêng liêng của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh, viết từ chiến trường Thành cổ Quảng Trị trong 81 ngày đêm khói lửa được gia đình, bạn bè và đồng đội cất giữ và trao tặng cho Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị sau 40 năm. Qua thời gian, Trung tâm Bảo tồn di tích và danh thắng tỉnh Quảng Trị đã tiến hành phục chế, sao lại bức thư như nguyên bản và tổ chức hành hương về quê hương Kiến Xương (Thái Bình) để trao tặng lại cho gia đình. Bức thư được liệt sĩ Lê Văn Huỳnh dự cảm về ngày mất của mình. Anh viết ngày 11-9-1972, trước ngày anh hy sinh đúng 3 tháng 20 ngày (ngày hy sinh 2-1-1973). 

Ẩn sâu trong 10 trang thư hoen ố màu thời gian ấy là những câu chuyện cảm động của những lời dự cảm về cái chết, ngày ra đi đến với mình, là tình thương gửi đến mẹ yêu, là nghĩa vợ chồng sâu đậm, tình cảm của những người thân trong gia đình và trên hết là lý tưởng “Tổ quốc cần sẵn sàng hiến thân mình” mà không chút đắn đo. Bức thư như một thông điệp gửi đến mai sau hãy biết “sống đẹp, sống có ích”, sống có lý tưởng, ước mơ và có giá trị giáo dục không những cho hôm qua, hôm nay và mãi mãi cho muôn đời sau.

Phút xúc động bên bức thư thiêng của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh.

Theo anh Lê Lương Thọ, Trưởng Ban Quản lý Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị cho biết, mỗi kỷ vật, mỗi bức thư trong bảo tàng này đều là thấm đẫm trong mình máu và nước mắt của biết bao thế hệ với những số phận nghiệt ngã cuộc đời dù đi qua chiến tranh, đi qua bao lần sinh tử. Bức thư của chàng tân kỹ sư, liệt sĩ Lê Văn Huỳnh đã được đồng đội tìm thấy trong ba lô ngày anh hy sinh, được gia đình cất giữ đến tận hôm nay. Năm 2002, nhân kỷ niệm 30 năm ngày giải phóng Quảng Trị, bức thư được gia đình trao tặng cho Bảo tàng. Năm 2012, sau thời gian phục chế, sao bản thành công, Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị đã trao trả lại cho gia đình.

Lá thư thiêng dự cảm về ngày ra đi

Mở đầu bức thư anh linh cảm rõ ngày mình sẽ ra đi nên trách mình chưa làm tròn chữ hiếu, đạo con: “Con ngồi đây biên vài dòng chữ cuối cùng trước khi đã “đi nghiên cứu bí mật trong lòng đất” thì gia đình khỏi thấy đó là điều đột ngột... Mẹ kính mến! Lớn lên trong tay mẹ từ khi còn trứng nước, chưa đền đáp được công ơn to lớn đó của mẹ thì đứa con út của mẹ đã phải đi thăm bố con rồi. Thư này tới tay mẹ chắc mẹ buồn lắm. Lòng mang nặng đẻ đau, giọt máu đào hơn ao nước lã, lá vàng còn ở trên cây lá xanh rụng xuống trời ơi hỡi trời...”. Gửi đến người mẹ hiền hậu nơi quê nhà với tình cảm rất thực của người con phương xa, anh viết: “Mẹ kính mến! Con đi mẹ ở lại trăm tuổi bạc đầu, coi như con lúc nào cũng nằm bên mẹ, mẹ đừng buồn cho linh hồn con được thỏa mái bay đi... Thôi mẹ nhé đừng buồn, coi như con đã sống trọn đời cho Tổ quốc”.

Bức thư sau khi được phục dựng rõ nét từng chữ, hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị.

Trong những dòng di thư, bên cạnh những dòng thư viết vội gửi đến người mẹ già yếu, anh cũng dành tình cảm cho người vợ mới cưới, cho người thân với những gửi gắm, dặn dò tha thiết. Tình nghĩa vợ chồng thủy chung, son sắt luôn hằn sâu trong tâm thức. Anh nhập ngũ vào chiến trường Quảng Trị khi vừa làm đám cưới với chị Đặng Thị Xơ chỉ 6 ngày. Kể từ đó cho đến nay (2002), chị đã có tròn 30 năm đằng đẵng thờ chồng. Anh viết: “Em sẽ đọc bức thư này cho mọi người trong gia đình nghe trong buổi lễ truy điệu anh. Cho anh gửi lời chúc sức khỏe đến tất cả những người quen thân thuộc trên quê hương trong buổi lễ truy điệu lịch sử này... Thôi nhé em đừng buồn, khi được sống trong hòa bình hãy nhớ tới anh. Nếu thương anh thực sự thì khi hòa bình có điều kiện vào Nam lấy hài cốt anh về. Đường đi như sau: Đi tàu vào thị xã Quảng Trị, qua sông Thạch Hãn là nơi anh đã hy sinh khi đưa hàng qua sông. Từ thị xã ngược qua cầu hỏi thăm về Nhan Biều 1, sẽ thấy tấm bia ghi dòng chữ tên anh đục trên mảng tôn...”.

Không những thế, anh còn tiên đoán được ngày mình hy sinh cũng như cái nơi mà anh sẽ ngã xuống, địa điểm đồng đội sẽ chôn cất. Trong bức thư viết trước ngày mất, người chiến sĩ trẻ Lê Văn Huỳnh đã dự cảm chính xác về ngày 2-1-1973 anh sẽ hy sinh. Đây cũng chính là ngày tròn 1 năm kỷ niệm ngày cưới của anh với người vợ hiền Đặng Thị Xơ (quê nhà Thái Bình). Không dừng lại ở đó, sự linh cảm kỳ diệu của bức di thư được anh viết rất chi tiết về ngày mình ra đi. Trong thư anh Lê Văn Huỳnh đã ghi rõ thời gian mất, địa điểm nơi mình hy sinh. Cũng chính nhờ vậy mà mà gia đình đã tìm được hài cốt của anh sau 30 năm lưu lạc (1972-2002).

Bên trong bảo tàng còn lưu giữ nhiều hiện vật, kỷ vật của các liệt sĩ đã hi sinh trong 81 ngày đêm khói lửa tại nơi này.

Xuyên suốt bức thư, anh đã nhiều lần nhắc đến ngày hi sinh và nơi anh sẽ nằm xuống. Sau này, hòa bình lập lại, cũng nhờ bức thư này đồng đội, người thân đã tìm thấy hài cốt anh nằm “ẩn mình” bên dòng sông Thạch Hãn. Anh vạch đường và kể khá tỉ mỉ về nơi mình sẽ yên nằm sau này: “Khi hòa bình có điều kiện vào Nam lấy hài cốt anh về. Đường đi như sau: Đi tàu vào thị xã Quảng Trị qua sông Thạch Hãn là nơi anh hy sinh... Nếu tính xuôi theo dòng nước thì mộ anh ở cuối làng!”.

Tôi chưa có dịp được gặp người mẹ và người vợ của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh ngoài đời, nhưng tôi vẫn có thể tưởng tượng được hình ảnh người mẹ đợi con, vợ đợi chồng nhuốm lên dáng người hanh hao, khô gầy và đôi mắt buồn thăm thẳm, nỗi buồn khắc khoải chờ mong mấy chục năm dài đằng đẵng của 2 người phụ nữ nơi quê nhà ấy. Anh Lê Lương Thọ hồi tưởng lại ngày anh cùng đồng nghiệp của Bảo tàng về quê hương Thái Bình trao lại bức di thư của anh Lê Văn Huỳnh: “Mỗi lần nhớ chồng, chị Xơ lại đem bức thư ra đọc và không biết bao lần chị đã thức trắng đêm khóc vì nhớ thương... như là một kỷ vật vô cùng thiêng liêng. Chị từng tâm niệm: “Anh Huỳnh hy sinh, đó là nỗi đau lớn nhưng tôi vẫn tự hào về một người chồng đã hy sinh góp phần cho độc lập tự do của Tổ quốc. Về những gì anh đã viết trong bức thư. Vì vậy, tôi tâm niệm sẽ sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của anh, để linh hồn anh được thanh thản!”.

Bức thư của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh đã trở thành sức mạnh giúp hai mẹ con chị Xơ vượt qua mất mát, đau thương và những khó khăn của cuộc sống, để vững vàng kiên trinh. 40 năm đã qua đi kể từ khi anh hy sinh, chị Xơ như một con thoi, cần mẫn “dệt” những niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống, vào nỗi đợi chờ. Và rồi, liệt sĩ Lê Văn Huỳnh sau mấy mươi năm nằm lại đã được đưa về an táng tại nghĩa trang quê nhà - xã Hồng Thái, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình.

Đài tưởng niệm những sinh viên - chiến sĩ đã hi sinh trong 81 ngày đêm khói lửa năm 1972.

Chiến tranh đã qua đi gần nửa thế kỷ, dẫu bom đạn có thể giết chết sinh mệnh con người nhưng không thể tiêu diệt được ý chí những người chiến đấu vì một lý tưởng đã chọn cho dân tộc được hòa bình. Hàng ngàn người đã ngã xuống, xương máu đã lẫn vào đất, vào sông, hóa thành cây cỏ, thành phù sa bờ bãi. Vì thế mỗi người hôm nay thấm hơn sự hy sinh cao cả của quân dân Quảng Trị cùng biết bao chiến sĩ trên mọi miền đất nước. 

 

(Theo Báo CAND)

 Ngày 01/8/2022, tại quán karaoke 5 tầng ở số nhà 231 phố Quan Hoa, phường Quan Hoa, Cầu Giấy, Hà Nội xảy ra vụ cháy lớn, quá trình tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, có 3 chiến sĩ Cảnh sát thuộc Đội cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an quận Cầu Giấy đã hy sinh. Danh tính 3 chiến sĩ hy sinh gồm Trung tá Đặng Anh Quân - Đội trưởng đội phòng cháy chữa cháy; Trung úy Đỗ Đức Việt, cán bộ phòng cháy chữa cháy và Binh nhì Nguyễn Đình Phúc, chiến sĩ nghĩa vụ. Trước khi các anh hy sinh đã kịp cứu được 8 người ra khỏi đám cháy an toàn. Cuộc chiến với hung thần “lửa” của các anh đã giành lại được tính mạng của người dân, cho dù các anh đã hy sinh thân mình, đó là một hình ảnh cao thượng, làm lay động biết bao trái tim của nhân dân, trong “cuộc chiến” này, cả ba chiến sĩ đã mãi mãi đi xa…Thật sự tự hào về các anh, các anh không thể trở về với đồng chí, đồng đội, với gia đình nhưng các anh sống mãi trong lòng nhân dân, trong lòng Tổ quốc.

Để ghi nhận công lao to lớn đó, ngày 02/8/2022, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh đã ký Quyết định số 928/QĐ-TTg ngày 02/8/2022 cấp Bằng “Tổ quốc ghi công” cho 03 liệt sĩ thuộc Bộ Công an đã hy sinh ngày 01/8/2022 trong thực hiện nhiệm vụ chữa cháy tại phường Quan Hoa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội. Về mặt chế độ của ngành ngày 02/8/2022, Bộ trưởng Bộ Công an quyết định truy thăng cấp bậc hàm từ Trung tá lên Thượng tá đối với anh Đặng Anh Quân - Đội trưởng; truy thăng cấp bậc hàm từ Trung úy lên Thượng úy đối với anh Đỗ Đức Việt - cán bộ; và truy thăng cấp bậc hàm từ Binh nhì lên Hạ sĩ đối với chiến sĩ nghĩa vụ Nguyễn Đình Phúc.

Sự hy sinh anh dũng của các anh đã thể hiện tinh thần vì nước quên thân, vì dân phục vụ; tô thắm màu cờ Tổ quốc, tô thắm truyền thống anh hùng, vẻ vang của Công an Thủ đô nói riêng và lực lượng Công an nhân dân nói chung. Đây thực sự là những hành động dũng cảm, nghĩa hiệp, cao cả được nhân dân cảm phục, trân trọng. Những tấm gương quên mình để bảo vệ tính mạng của người dân trong cơn hoạn nạn cần được kịp thời lan tỏa để nhiều người có thêm niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Từ thời chiến đến thời bình, người chiến sỹ Công an nhân dân luôn chấp nhận gian khổ, hy sinh, vì bình yên, hạnh phúc của nhân dân mà không một chút đắn đo, chần chừ. Một lần nữa sự hy sinh cao cả của các anh đã tô thắm thêm truyền thống anh hùng, xây đắp nên tượng đài “Vì an ninh Tổ quốc, vì hạnh phúc nhân dân” và cả những tượng đài vĩnh cửu trong lòng người dân. Lý tưởng sống quả cảm, anh dũng của các anh sẽ được các thế hệ thanh niên Việt Nam tiếp nối mãi mãi.

N.H

Tôi đã quá mệt mỏi và bất lực. Tôi không thể chịu được cuộc sống như thế nên đã dọn về ngoại ở, nhờ mẹ chăm 2 đứa trẻ để đi làm kiếm tiền. Từ khi hắn ngoại tình, chưa hề gửi cho tôi một đồng để nuôi đám nhỏ”, người phụ nữ Thanh Hóa bật khóc.

Gần đây mạng xã hội liên tục xuất hiện bài viết vợ “bóc phốt” chồng ngoại tình với gái đã có chồng con. Cư dân mạng vừa bức xúc vừa không kìm nổi cơn thịnh nộ phải thốt lên: “Tại sao tất cả đều là phụ nữ, đã có hạnh phúc riêng của mình mà lại làm tổn thương nhau?”, “Vì sao hôn nhân giờ mong manh đến thế, đâu đâu cũng thấy ngoại tình”… Họ hi vọng chuyện đó không còn xảy ra để có niềm tin hơn vào cuộc sống vợ chồng.

Song tối qua (7/9), cư dân mạng được phen ngỡ ngàng với bài tố chồng ngang nhiên qua lại với người phụ nữ có chồng. Theo đó, chị H (SN 1992, Thanh Hóa) bức xúc cho biết: “Vợ chồng tôi vốn sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Năm ngoái tôi mang bầu bé thứ hai, nghĩ cảnh ở trọ không ai quan tâm lại lo dịch COVID-19 nên quyết định về quê sinh nở để gần bố mẹ hai bên. Tôi còn động viên chồng gắng ở lại làm việc tốt, tự chăm sóc bản thân. Ngờ đâu chồng tôi đã cặp kè với một người phụ nữ khác. Người này biết rõ chồng tôi có 2 đứa con và biết rõ tôi vừa sinh xong”.

Tiểu tam liên tục giục chồng chị H ẩn tin nhắn.

Còn người chồng dù ở bên vợ con lại nhắn tin thể hiện nhớ nhung nhân tình.

Sau đó người phụ nữ Thanh Hóa tiết lộ hồi tháng 5 vừa qua, chồng chị về thăm nhà có những biểu hiện khác lạ. Chị linh tính chuyện không hay nên tìm hiểu, phát hiện chồng cài tin nhắn ẩn ở Zalo và có mật khẩu.

“Nhân tình của chồng tôi đã có gia đình. Họ cặp kè với nhau từ bao giờ tôi cũng không rõ, nhưng có lẽ là từ sau khi tôi về quê sinh bé thứ hai. Bữa trước, con gái lớn của tôi gọi điện cho bố. Cô ta đã nghe máy rồi chửi mắng con bé vô cùng thậm tệ khiến cháu bị sốc tâm lý. Tôi đã không thể chịu đựng được nên nói cho bố mẹ hai bên biết chuyện”, chị H bật khóc.

Cặp đôi hẹn hò nhau đi nhà nghỉ.

Sau khi họ hàng đôi bên biết chuyện đã tiến hành họp gia đình. Người đàn ông hứa sẽ chấm dứt mối quan hệ bất chính ấy, rời Hà Nội về quê lập nghiệp. Chị H thấy thế đã tha thứ tất cả, cho anh ta một cơ hội sửa sai. Tuy nhiên chị không thể ngờ người đầu ấp tay gối với mình bao năm lại là kẻ đểu. Anh ta không chịu về quê, công khai cặp kè.

“Tôi đã quá mệt mỏi và bất lực. Tôi không thể chịu được cuộc sống như thế nên đã dọn về ngoại ở, nhờ mẹ chăm 2 đứa trẻ để đi làm kiếm tiền. Từ khi hắn ngoại tình, chưa hề gửi cho tôi 1 đồng để nuôi đám nhỏ cả”, người phụ nữ Thanh Hóa bật khóc.

Thậm chí, người chồng ở với tiểu tam quen, kêu "về với vợ... chán".

]

Chị H cũng khẳng định bản thân biết khi “bóc phốt” chồng ngoại tình lên mạng xã hội sẽ gặp phải hệ luỵ không đáng có. Song cô bất chấp tất cả, muốn gia đình tiểu tam biết cô ta đang phá hoại gia đình của người khác. “Những gì tôi nói là thật. Tôi xin chịu trách nhiệm với những gì mình nói”, người vợ chua xót.

Được biết, chị H và chồng cùng tuổi, cùng quê và có hai con chung. Họ từng có cuộc sống hạnh phúc như bao cặp vợ chồng khác. Nhưng vì một người phụ nữ chen chân vào hôn nhân của họ đã khiến mọi chuyện trở nên tồi tệ, không thể cứu vãn.

Kèm theo đó là cuộc trò chuyện lén lút giữa chồng chị H và tiểu tam. Tiểu tam liên tục giục người đàn ông đã có vợ ẩn cuộc trò chuyện tin nhắn để không bị ai phát hiện. Sau đó cả hai bắt đầu lời mật ngọt, nhớ nhung…

Ngay sau khi được đăng tải, bài “bóc phốt” của chị H đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng. Ai cũng phẫn nộ với gã chồng cùng tiểu tam, đồng thời thương xót cho người mẹ 2 con.

“Hôm qua vừa xảy ra chuyện người vợ đang mang thai thì phát hiện chồng qua lại với người khác. Mình cứ ngỡ chuyện đó hy hữu, ngờ đâu nay tiếp tục có vụ này. Thương chị và hai đứa nhỏ quá trời. Mong chị mạnh mẽ vượt qua, đứng dậy làm lại cuộc đời để lo cho các con”, nickname K.B bày tỏ.

Ai cũng phẫn nộ với hành vi của người chồng cùng tiểu tam, đồng thời thương xót cho người mẹ 2 con. (Ảnh chụp màn hình)

Thành viên N.H bình luận: “Ôi! Ả tiểu tam nhìn già thế kia mà thằng chồng lại chết mê chết mệt. Đúng là gu của hắn mặn mòi thật. Có hai con đáng yêu, vợ tần tảo mà không biết trân trọng, lại chạy theo nhân tình đã có chồng. Thực sự không thể chấp nhận nổi”.

“Không biết chồng con của tiểu tam có biết cô ta đang ngoại tình không nhỉ? Mình ủng hộ chị vợ tung hê mọi chuyện để cho gia đình đó biết. Tóm lại tiểu tam và thằng kia cùng phá hoại hạnh phúc gia đình. Hi vọng những người bị tổn thương sẽ vượt qua giai đoạn này. Còn cặp đôi sớm muộn gì cũng gặp quả báo thôi”, bạn H.H nói.

 

Bất chấp việc có người qua lại trên đường, cặp đôi này vẫn thản nhiên làm "chuyện ấy" như đang ở nhà riêng của mình.

Những hành động thể hiện tình yêu của các cặp đôi ở nơi công cộng không có gì đáng trách, tuy nhiên những hành động đi quá giới hạn không chỉ bị coi là vi phạm đạo đức và thuần phong mỹ tục, mà còn có thể coi là vi phạm pháp luật. Mới đây, một cặp đôi người Trung Quốc đã khiến nhiều người phẫn nộ vì những hành động như thế.

Truyền thông địa phương đưa tin, sự việc xảy ra tại thành phố Tây Xương, thuộc châu tự trị Di Lương Sơn, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Theo đoạn video dài hơn 2 phút do một nhân chứng ghi lại được, một cặp nam nữ đang có hành vi tình dục bên cạnh chiếc ô tô của mình.

Cặp nam nữ trông còn rất trẻ, chỉ khoảng hơn 20 tuổi, đang đứng ở phía mui xe của chiếc ô tô màu trắng. Cả 2 dựa người vào mui xe, chẳng màng đến những thứ xung quanh, thoải mái "diễn cảnh nóng" như đang ở chốn riêng tư. Thậm chí có lúc, cặp đôi này còn thay đổi tư thế và vị trí như muốn cho nhiều người thấy việc làm phản cảm của mình.

Tuy khi đó trời tối nhá nhem nhưng con đường này vẫn có nhiều người qua lại. Hầu hết mọi người đi qua đều phải ngoái lại nhìn, tỏ ra sốc, khó chịu và nhức mắt trước hành động của cặp đôi kia. Một vài người cũng lấy điện thoại ra quay phim và chụp ảnh, nhưng có lẽ vì quá ngại ngùng mà không ai lại gần nhắc nhở, ngăn cản. Ngược lại, 2 nhân vật chính lại không tỏ một chút xấu hổ nào, cứ thế "mây mưa", đụng chạm cho đến hết "cuộc yêu".

Những hình ảnh này nhanh chóng gây "bão" mạng xã hội Weibo của Trung Quốc. Nhiều cư dân mạng đã để lại những bình luận chỉ trích, lên án và mỉa mai trước hành động khó chấp nhận của cặp đôi trên:

"Tôi không dám xem quá 3 giây. Ai đó hãy rửa mắt cho tôi với".

"Họ không thể nhờ đến lúc về nhà, hay ít nhất là hãy thuê một khách sạn hay sao?'.

"Thực sự nóng mắt. Nếu tôi ở đó, nhất định tôi sẽ không để 2 người họ được yên".

"Sốc quá. Không dám tin những chuyện đi ngược với thuần phong mỹ tục này lại xảy ra ngay cạnh mình"...

Không rõ cảnh sát và chính quyền địa phương có can thiệp, vào cuộc điều tra vụ việc này và xử phạt những người có liên quan hay không. Tại Trung Quốc, những người có hành vi khiêu dâm, hành động không đứng đắn ở nơi công cộng, làm ảnh hưởng trực tiếp tới người khác, có thể bị coi là gây rối, khiếm nhã. Nếu bị xử phạt, những người này có thể bị phạt tiền hoặc tạm giam hành chính từ 5-10 ngày, với các vụ tấn công khiếm nhã nghiêm trọng ở nơi công cộng có thể đối diện với mức án tù lên tới 5 năm.

 Khi loài hoa muồng vàng nở rộ trên khắp cả nước, cũng là lúc người Lào chuẩn bị đón lễ hội năm mới lớn nhất trong năm.

Hãy cất chiếc máy ảnh và hòa mình nhiệt tình trong lễ hội vui tươi và nhộn nhịp của nước láng giềng thân thuộc.

Ý nghĩa

Tết té nước là một trong những lễ hội văn hoá truyền thống của các nước Đông Nam Á. Người Lào gọi là Bunpimay, người Thái Lan gọi là Songkran, người Campuchia thì gọi là Chol Chnam Thmey và người Myanmar gọi là Thingyan.

Lễ hội mang ý nghĩa đem lại sự mát mẻ, phồn vinh cho vạn vật, thanh khiết hóa cuộc sống của con người. Vào những ngày này, mọi người thường té nước vào nhau để chúc phúc, cầu mong mưa thuận gió hoà, cầu cho một năm mới ấm no, hạnh phúc. Lễ hội ở Lào thường được gọi tắt là Bun, có nghĩa là làm phước, làm phước để được phước.


Chuẩn bị trang hoàng cho các ngôi chùa. Ảnh: Laosfestival.

Thời gian lễ hội

Tết Bunpimay thường diễn ra trong ba ngày, 13, 14 và 15/4 hàng năm theo Phật lịch.

Phong tục lễ hội

Ngày đầu tiên cũng là ngày cuối cùng của năm cũ, người ta lau dọn sạch sẽ trong nhà ngoài ngõ, chuẩn bị nước thơm và hoa. Vào buổi chiều, người dân trong làng tập trung ở chùa để làm lễ cúng Phật, cầu nguyện, nghe các nhà sư giảng đạo, cầu mong sức khoẻ và hạnh phúc cho cả năm. Sau đó, họ rước tượng Phật ra một gian riêng trong ba ngày và mở cửa để mọi người có thể vào tắm Phật. Nước thơm sau khi tưới lên các tượng Phật sẽ được hứng lại đem về nhà để sức vào người làm phước.

Ngày thứ hai không được tính đến vì đó là giao thời giữa năm cũ và năm mới.

Ngày thứ ba cũng là ngày cuối cùng với nhiều hoạt động tưng bừng khắp nơi. Trước khi té nước, người ta thường dành cho nhau những lời chúc tốt lành. Để tỏ lòng tôn kính, người trẻ tuổi té nước những người lớn tuổi để chúc sống lâu và thịnh vượng. Bạn bè té nước vào nhau. Họ không chỉ té nước vào người mà còn vào nhà cửa, đồ thờ cúng, súc vật và công cụ sản xuất. Người Lào tin rằng nước sẽ giúp gột rửa điều xấu xa, bệnh tật và cầu chúc năm mới sống lâu, sạch sẽ và mạnh khỏe. Ai bị ướt nhiều sẽ hạnh phúc nhiều.

Người ta làm tháp bằng cát, trang trí bằng cờ, hoa, dây vải và vẩy nước thơm. Trong những ngày này, người dân còn phóng sinh các loài động vật như rùa, cá, cua, chim… để lấy phước.

Ngày tết khách đến xông nhà được chủ nhà buộc vào cổ tay một vòng chỉ xanh hoặc đỏ, biểu tượng hạnh phúc và sức khỏe. Trong suốt ba ngày tết, ai có nhiều chỉ buộc cổ tay được coi là người sẽ gặp may mắn cả năm.

Người ta dùng hoa muồng (bò cạp vàng) cột vào xe và treo trên nhà để cầu may mắn, kết hoa Chăm pa thành từng chùm hay cài trên tóc để cầu mong điều phước lành trong năm.


Từ 10h đến 16h chiều là khoảng thời gian vui nhất. Sau 16h, lễ hội sẽ dừng lại. Ảnh: Laosfestival.

Địa điểm

Lễ hội té nước được tổ chức trên khắp cả nước nhưng vui nhất tại cố đô Luang Prabang và Vang Vieng. Tại Luang Prabang, nơi có nhiều chùa chiền và là khu du lịch nổi tiếng, các vị khách nước ngoài được tận hưởng không khí lễ hội rõ nét với rất nhiều trò chơi thú vị.

Tư vấn dự Tết té nước

Nếu bạn có ý định dự lễ Té nước tại Luang Prabang, hãy bắt đầu đặt vé ngay. Để đi từ Hà Nội, bạn có thể bay thẳng với chuyến bay của Vietnam Airlines trong khoảng 2 tiếng. Một lựa chọn nữa là xe giường nằm, mỗi ngày có 2 chuyến xuất bến từ bến xe Nước Ngầm.

Tại Luang Prabang có rất nhiều khách sạn nhà nghỉ dành cho khách với mức giá 300.000 đồng trở lên. Vào thời điểm lễ hội, bạn nên đặt trước để chắc chắn có phòng. Đây là một thành phố có lịch sử lâu đời nhất của Lào với rất nhiều điểm tham quan như các ngôi chùa linh thiêng, phố cổ, hang Pak Ou, núi Phoushi và khu chợ đêm. Những nơi bày bán các mặt hàng truyền thống hay sản phẩm bằng bạc nổi tiếng của người Lào.

Trong ngày Tết, người Lào rất thích ăn món lạp với xôi nóng. Ngoài ra còn rất nhiều món ngon bạn nên thử như thịt trâu khô, gà nướng, cá nướng...


Hãy hòa mình vào ngày lễ hội vui vẻ nhất trong năm này bằng những xô nước lớn, cùng chúc cho một năm mới nhiều may mắn với những người bạn Lào thân thiện. Ảnh: Simon.

Lưu ý

Nếu ở Lào trong những ngày tết, bạn hãy chuẩn bị sẵn sàng đón nhận những lời chúc bằng nước. Người dân Lào rất thân thiện, họ không làm gì bạn cả. Nếu bạn đang lái xe hoặc đi bộ trên phố, họ sẽ chỉ hắt nước vào người bạn. Đừng cáu giận, họ làm vậy chỉ là để mong ước cho bạn được mạnh khoẻ suốt cuộc đời và nghĩ rằng chính bản thân họ cũng được mạnh khoẻ như bạn.

Hân Hân

  "Văn hóa" ép uống rượu, bia là một trong những hành động trên bàn nhậu khiến nhiều người chỉ trích, ghét bỏ. Bởi vì những hành động như vậy trên bàn nhậu nhiều khi đem đến hậu họa khôn lường.  

Minh chứng mới đây nhất là tình huống "ép uống" của một nhóm 5 người đàn ông đang ngồi nhậu nhẹt, hàn huyên tại một ngôi nhà.  

Theo dõi đoạn clip có thể thấy người đàn ông cởi trần cảm thấy đã đến ngưỡng không thể uống thêm nữa nên bỏ ngang cuộc nhậu. Ngay lúc này, người đàn ông ngồi cạnh mặc áo xanh, đội mũ lưỡi trai liền cầm cốc lên muốn mời rượu người đàn ông cởi trần. Tuy nhiên, người này kiên quyết từ chối. Hai bên lời qua tiếng lại, người đàn ông đội mũ hét lớn: "Anh không uống có tin em ném cốc ra ngoài kia không?". Người đàn ông cởi trần liền nói: "Tao thách mày đấy". Vậy là người đàn ông đội mũ ném thẳng cốc bia ra ngoài sân vỡ toang.

Ném thẳng cốc bia ra sân vì bạn nhậu không uống với mình, gã đàn ông nhận lại cái kết 'te tua' Ảnh 1

Đáng chú ý, giữa lúc hai bên đang găng nhau căng thẳng, một thanh niên khách đứng lên tắt đèn rồi quay lại bàn nhậu. Thanh niên này cầm cốc bia trên bàn đập thẳng vào đầu người đội mũ, mặc cho những người xung quanh can ngăn.

Nghe tiếng động lớn, nhiều người nhà bao gồm cả phụ nữ và trẻ con đều chạy ra ngoài xem. Sau sự can ngăn của nhiều người, hội bạn nhậu mới giải tán.  

Đoạn clip sau khi chia sẻ đa thu hút đông đảo sự quan tâm của dân mạng. Nhiều người tỏ ra ngán ngấm trước những tình huống nhậu nhẹt say rượu rồi xảy ra xô xát của cánh mày râu. Số khác lên án, phê phán mạnh mẽ nên dẹp bỏ thủ tục ép uống "chú không uống là không nể anh rồi" từ hội bạn nhậu.  

 Người Cao Lan đánh nhau

 

Buôn Mê Thuột
"Một địa danh lịch sử"

Mái nhà rông

                             trê n quê hương "Buồn Muôn Thuở"
LTG: Buôn Mê Thuột là một thành phố có giấc ngủ lâu dài trên dãy Trường Sơn có độ cao 536m, mà cũng là nơi có con số dân cư đông nhất ở Tây Nguyên. Nguyên là vùng địa đàng của hoàng triều và nhà Vua thường xuyên đến đây để nghỉ ngơi, săn bắn. Cách đây chừng hơn thế hệ, thổ ngơi nầy vốn là miền cội rễ của nhà trời từ núi rừng thiêng đến muôn loại heo hùm, chim muông, hoa lá. Cảnh trí đặc biệt thường được thoáng hiện vào những khi có mưa rơi trên tĩnh vật, mà lúc nào như cũng thiên thu đượm một nét buồn...muôn thuở. Và cũng như khi có nắng gió, thì cát đỏ lại tung bay từng lớp bụi...mịt trời. Nhưng cũng có những chàng trai Kinh tâm hồn đa cảm, lãng mạn, một thời vấn vương mối tình bản Thượng nên đã gọi quê hương thứ nhì của cuộc đời mình là xứ bướm...mơ tiên.
 bản Thượng Tây-Nguyên ĐắK-LắK
Theo cuộc cải tổ về hành chánh, địa lý ở Việt-Nam hiện tại thì Đắk-Lắk là một trong những tỉnh có diện tích đất đai rộng lớn nhất trong số 64 tỉnh thành trong toàn quốc. Thổ ngơi, rừng núi nơi nầy ngày xưa từng được mệnh danh là vùng đất Tân-Biên-Cương, mới được sáp nhập vào đất nước người Việt đã hơn một thế kỷ trôi qua, như trường hợp của Chiêm-Thành và Thủy-Chân-Lạp gần hai trăm năm. Đây là một sự kiện rõ ràng cho phép chúng ta có một cái nhìn khai phóng về chân dung của lịch sử đất nước tổ tiên. Vừa chứng minh được sự hiện diện lâu đời, vừa nói lên được cái bản chất trẻ trung của màu sắc trộn pha trong cộng đồng chủng tộc giao lưu trên bán đảo hình cong chữ "S". Chính do thành tố đa nguyên nầy là một đoạn đường dài đầy cam go để dẫn tới sự thông cảm, yêu thương, tình tự dân tộc, đoàn kết giống nòi mà bất cứ mọi người Việt-Nam nào cũng cần phải tỏ ra có tinh thần, khả năng khắc phục.
Chính vì thế, cho dù nếu ở mảng đất nầy ngày nay còn được gọi tên là gì đi nữa chẳng hạn như Ban-Mê-Thuột, hay chính thức như "Buôn-Ma-Thuột" ("Ama Thuot" nguyên là tên của một vị tù trưởng sở tại nầy ngày xưa) hiện nay, thì chữ Buôn-Mê-Thuột không hiểu sao cũng vẫn lại là mấy tiếng thổ âm thân thương quen miệng hằng ngày của đa số đồng bào người Thượng ở địa phương nầy. Cần nói rõ thêm là sau khi thôn tính toàn thể bán đảo Đông-Dương, thì người Pháp lại bắt đầu mở ngõ thuộc địa tiến về miền Cao-Nguyên Trung-Phần. Sau đó, họ áp đặt vùng địa phận Buôn-Mê-Thuột nầy vào vị trí đất đai của Vương-quốc Ai-Lao mãi cho đến đầu thập niên của thế kỷ XX (1904), thì mới trao lại cho người Việt và sáp nhập vĩnh viễn luôn vào lãnh thổ Việt-Nam cho đến bây giờ.
Trong hiện tại, thì tỉnh địa đầu giới tuyến Đắk-Lắk đã chính thức chọn Buôn-Ma-Thuột làm thủ phủ. Và đồng thời, thành phố nầy cũng còn được nâng cấp trở thành đô thị trung tâm của vùng Tây-Nguyên với tổ chức mới lập thành 15 đơn vị hành chánh gồm có thành phố Buôn-Ma-Thuột, thị xã Buôn-Hồ và 13 huyện là: Buôn-Đôn, Cư-Kuin, Cư-M'gar, Ea-H'Leo, Ea-Kar, Ea-Sup, Krông-Bông, Krông-But, Krông-Pak, Lắk, M'drăk, Krông-Ana, Krông-Năng. Nói chung về địa lý toàn tỉnh, thì vùng đất nầy nằm theo sườn phía Tây-Nam của dãy Trường-Sơn với một diện tích núi rừng to rộng có cả một mạng lưới sông suối, ao hồ thiên nhiên trải ra dày đặc phong phú tài nguyên, và hứa hẹn rất nhiều tương lai cho tiềm năng du lịch. Do vậy mà thêm vào đó, là nhờ vào phương tiện giao thông hàng không ngày nay đã được mở mang, tăng cường các chuyến bay lên tận Cao-Nguyên. Cho nên, các tuyến du lịch đã đua nhau đón chào du khách ở khắp mọi phương xa đổ vể thăm Buôn-Mê-Thuột, để cho họ có dịp thích thú ngắm nhìn hình ảnh sinh hoạt của các sắc tộc miền cảnh quang đất đỏ. Đồng thời, cũng để cho họ có dịp thả hồn thưởng thức vào bầu không khí tĩnh lặng thiên nhiên trùng điệp của núi rừng.
Tuy nhiên, người ta cũng có thể đi bằng đường bộ dễ dàng tùy theo lộ trình từ chỗ bắt đầu khởi hành tại địa phương. Nói riêng, là lộ trình đường nhựa thường được sử dụng bây giờ ở từ Hồ-Chí-Minh đến Buôn-Mê-Thuột dài 350 cây số, và trước hết thì phải đi xuyên qua tỉnh lị Bình-Dương. Ngày ngay, đến với Buôn-Mê-Thuột thì trước hết người ta không bao giờ bỏ qua cơ hội nếm qua thử mùi rượu cần vốn là một loại đặc sản văn hóa ẩm thực địa phương, chỉ có thể tìm thấy hương vị cay nồng đặc trưng ở Tây-nguyên Việt-Nam.
Khách du lịch cưỡi Voi qua sông ở Buôn-Đôn
Nào cùng là cũng để có dịp cưỡi voi, thăm các ngôi nhà sàn cổ, ngắm từng cặp bướm tuyệt màu bay đuổi nhau trong buổi sớm mai hoặc nghe tiếng ve kêu suốt cả buổi trưa chiều. Và uống tách cà phê thơm ngon đậm đà của làng cà phê trồng ngút ngàn loại sản phẩm nầy, với đầy hoa trái sum suê, nặng hạt. Riêng tại trung tâm thành phố Buôn-Mê-Thuột hiện đã có cả hàng trăm quán cà phê được mọc ra với lối các kiến trúc khá cầu kỳ, và có phong cách đặc biệt để nhằm thu hút du khách. Ngoài ra, quanh vùng địa lý nơi đây lại còn có cả di tích biệt điện của vua Bảo-Đại, và các hồ nước, thác nước thiên nhiên nên thơ quyến rũ như hồ Lắk, thác Thủy-Tiên, hồ Buôn-Triết, hồ Ea-Kao, vườn quốc gia Yok-Đôn, khu lâm viên Ea-Kao. Và cả các thác nước ở địa phương khác như Dray-Sap, Dray-Nur v.v.
Tuy nhiên, đối với những kẻ xa xứ lâu ngày thì người ta cũng sẽ không sao quên được trong ký ức rõ ràng, đó là một nơi mà ngày xưa từng nổi tiếng có nhiều huyền thoại liêu trai, kỳ bí. Vì rằng vào thời gian quá khứ, hình ảnh của những đồng bào người Thượng Buôn-Mê-Thuột đáng thương ở đây không bao giờ thiếu vắng trong các ngày vui Hội Chợ của người Kinh tại Sài-Gòn cách đây hơn quá nửa chừng thế kỷ. Sắc tộc thiểu số của họ, dạo ấy, thoáng qua được đánh giá như là những con người còn từ thời thuở bán khai, với xiêm y sắc tộc đặc trưng của miền sơn cước rừng xanh.
Nhưng có ai biết đâu rằng, chính quê hương ruột thịt đèo heo hút gió của những đồng bào Thượng nầy là cả một tài nguyên tương lai của dân tộc. Đẹp đẽ, nên thơ, trù phú, góp phần kiến tạo thành hình nên một đất nước Việt-Nam vốn có truyền thống tinh thần khai phóng, mở mang từ bốn ngàn năm lịch sử. Chính vì thế, mà cho dù hôm nay chúng ta đang ở bất cứ nơi đâu, nhưng hễ mỗi khi nghe nhắc đến đồng quê bản Thượng của mình, thì trong lòng không sao tránh khỏi nỗi bồi hồi xúc động, để nhớ ra ngay như một kỷ niệm rất khó phai mờ nằm im trong tiềm thức của người ly hương viễn xứ.
Điển hình sau Đà-Lạt, Buôn-Mê-Thuột là một địa danh ở Tây-Nguyên rất được người ta biết đến nhiều nhất hơn là những thành phố quạnh hiu như Kontum, Pleiku (Gia-Lai) v.v cũng có hồ biếc, suối reo, chim kêu, vượn hú, bóng ma trơi ban đêm lờ lững bên dòng thác đổ. Và thoáng hiện từ xa, là những chòm mây bạc phủ trắng lên trên triền đất đỏ, bao bọc chung quanh bởi lớp lớp rừng xanh bát ngát, nghìn trùng.
Thực vậy, nếu người ta thường bảo, ai lên xứ anh đào đừng quên mang về một cành hoa đẹp, thì đối với Buôn-Mê-Thuột cũng vậy, muốn quên cũng không sao quên được. Những người đã có dịp phiêu lưu đến nơi nầy đều rất khó mà quên được những hình ảnh đẹp thiên nhiên của đồi suối, núi rừng hùng vĩ để mang kỷ niệm đem về vùng thành thị đồng bằng. Cách đây hơn quá nửa chừng thế kỷ, thì Buôn-Mê-Thuột đối với người dân Nam-Bộ là một vùng đất lưu đày, một chốn hoang vu, rừng thiêng nước độc, đầy rẫy những chuyện thần thoại, hoang đường như thư bùa, bỏ ngải, ám hại quỷ thần. Và thực tế, cũng chẳng mấy ai có ý nghĩ mạo hiểm đến đây để chuốc lấy mọi chuyện không lành có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Nhớ lại thời gian đường xưa lối cũ, theo dãy Trường-Sơn chạy dài từ Nha-Trang qua đèo Rù-Rì, ghé quận Ninh-Hòa để tìm mua chùm tré ⁽¹⁾ngồi nhậu lai rai bên bờ suối nóng địa phương. Rồi trở ra tiếp tục lộ trình, đến ngã rẽ Khánh-Dương hướng về Cao-Nguyên Trung-Phần. Và chỉ non vài giờ tùy tốc độ nhanh chậm của bác tài là khách đã đặt gót chân lên thành phố thủ phủ của miền đất đỏ. Sau cơn mưa dầm dứt hột, thành phố Buôn-Mê-Thuột thoáng hiện ra như một bức tranh tĩnh vật, buồn hiu, lạnh lùng. Và cũng giống như người ta đã tìm thấy, bên trong sức sống của người dân bản địa là cả một giấc ngủ triền miên sau dãy núi rừng hùng vĩ. Tuy nhiên, mặc dù vậy nhưng ít có ai ngờ được chính nơi bản Thượng nầy lại là một cái nôi giao lưu văn hóa của nhiều sắc tộc thiểu số có ngôn ngữ, thổ âm không đồng nhất như là: Djarai, Stiêng, Bahnar, Sedang, M'nông, Rahdé v.v. Tại Buôn-Mê-Thuột nầy, sắc tộc người Thượng Ê-Đê chiếm đa số sau người Kinh từ duyên hải, đồng bằng lên đây lập nghiệp.
Hãy khoan nói đến cuộc sống hồn nhiên của người Thượng, mà người Kinh liên đới có trách nhiệm nặng nề trong sứ vụ khai hóa họ với tình nghĩa trăm con một mẹ từ chung bọc trứng Âu-Cơ...Buôn-Mê-Thuột tuy có vị thế nằm giữa lòng đất đỏ Cao-Nguyên nhưng lại là thành phố của người Kinh trên xứ Thượng. Thuở còn là Hoàng-Triều Cương-Thổ, Buôn-Mê-Thuột là nơi săn bắn, nghỉ ngơi lý tưởng của nhà vua Bảo-Đại, mà mới ngày nào ở đây có cội mai già bên bờ hồ Lạc-Thiện hãy còn soi bóng nước dưới trăng xưa. Rừng xanh ở đây lại còn chính là nơi bảo tồn di sản cội rễ của nhà trời từ cỏ cây hoa lá, các loại gỗ quý nhất như huỳnh đàn, cẩm lai, bằng lăng v.v cho đến muôn loại heo hùm.
Biệt điện vua Bảo-Đại
Là quê hương của những đàn voi từ vùng tam biên (Việt-Miên-Lào) khi xưa từng kéo vào đến tận nguồn nước sông Ba, và các bờ suối nhỏ...Dưới thời đất nước vừa mới bị phân ly nơi đây có một lần ông Vua săn voi Ama-Kông, người từng lập nên kỷ lục quán quân về tài săn bắn, đã đánh bẫy được gần ba trăm con voi, trong đó có một con voi trắng. Đối với người Thượng, thì voi trắng là biểu tượng của đỉnh cao quyền lực và đặc biệt có giá trị ý nghĩa rất lớn về mặt tôn giáo thần linh. Do sự có mặt của loài thú quý bạch tượng hiếm có nầy xảy ra vào lúc bấy giờ, mà dạo ấy, có lắm người cho rằng đó là triệu chứng đã báo hiệu điềm lành bền vững lâu dài cho tương lai đất nước sẽ được thái bình hạnh phúc. Và nếu muốn nói thêm về chân dung của ông Vua săn voi giàu có nhất ở buôn Đôn nầy, thì như là cả một câu chuyện huyền thoại hết sức ly kỳ. Vì từ lâu, có tiếng đồn ông Ama-Kông (sống quá trên 105 tuổi) được coi như là một nhân vật đặc biệt cường tráng, hấp dẫn, có thể lực mạnh mẽ phi thường và đã từng chinh phục dễ dàng biết bao nhiêu cô gái miền sơn cước nhờ vào nghệ thuật bí truyền. Nhưng bây giờ, thì người ta mới hiểu ra được phép tăng lực của ông là nhờ vào phương thuốc cải lão hoàn đồng mà ông đã tìm thấy được ở tận rừng sâu trong những dịp săn voi từ mấy chục năm qua. Hiện giờ, trong nhà ông có bày bán cả một quầy thuốc tăng lực kiểu ông uống vô được bà khen đáo để. Và thang thuốc nầy cũng đã được quảng cáo, là có tác dụng hữu hiệu không thua gì phương thức biến chế theo toa thuốc bí truyền nhất dạ lục giao dưới thời Vua Minh-Mạng thuở xưa. Loại dược thảo tráng dương chính gốc ở buôn Đôn nầy hiện đang được phổ biến bày bán thiệt, giả ở khắp mọi nơi, đến nỗi người ta có thể tìm mua dễ dàng trong bất cứ chợ búa nào ở quanh vùng.
Ngoài ra, trong thời gian quá khứ thì địa hình Buôn-Mê-Thuột cũng từng được coi như là một vùng Cao-Nguyên từng mang định mệnh đen tối trong bối cảnh lịch sử chính trị và quân sự của chính thể miền Nam VN, qua cuộc ám sát hụt Tổng-Thống Diệm trong đường tơ kẽ tóc ngày 22-02-1957. Và lực lượng quân sự phòng ngự của Tổng-Thống Thiệu ở thành phố nầy, cũng đã bị thất thủ vào ngày 11-03-1975. Lùi xa hơn nữa, là câu chuyện khá ly kỳ có thể chỉ được ít người lưu ý đến. Đó là thuở Tây-Nguyên còn hoang sơ vào năm 1888, thì tại vùng Đắc-Tô (nay thuộc Kontum) có một ông thực dân thế lực tên là Mayréna tự đứng ra lập quốc xưng Vương có quốc kỳ, in giấy bạc đàng hoàng. Tuy nhiên, sự cố ấy đã bị chính phủ Pháp lúc bấy giờ dập tắt trong thời gian ngắn, làm cho giấc mộng thành lập ra vương quốc Sedang của ông ta không thành.
Ngày nay, với khí hậu thuận tiện, vùng thổ ngơi trù phú Buôn-Mê-Thuột là nơi có đất đai tốt tươi, màu mỡ. Các đồn điền cam, quít, chuối, chanh, trà, hồ tiêu, dâu tằm, cây điều, ca cao, cao su v.v và đặc biệt là cà phê đã được khai thác, mở mang đến con số diện tích đáng kể có thừa khả năng phát triển vượt trội hàng đầu trên thế giới. Và với hương vị thơm ngon đặc trưng của sản phẩm địa phương đã làm cho chất lượng cà phê VN có nhiều lợi thế mạnh mẽ trong cuộc tranh thương về mặt xuất khẩu, để chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ ở nước ngoài.
Và cũng giống như trường hợp về địa lý của một "Tây-Ninh tỉnh lẻ biên thùy". Tỉnh Đắk-Lắk ở địa đầu giới tuyến cũng lại là một vùng đất lịch sử có tầm quan trọng đặc biệt về chiến lược an ninh, quốc phòng và quân sự quyết định chiến trường bảo vệ vẹn toàn lãnh thổ. Hơn thế nữa, quanh vùng địa phương nầy hiện nay do nhờ trục lộ giao thông thuận tiện hơn ngày trước, cho nên đã có sức hút diệu kỳ rất nhiều du khách thích phiêu lưu từng chọn Buôn-Mê-Thuột để làm bàn đạp trên đường tham quan di tích lịch sử chiến trường xưa ở Tây-Nguyên. (Nơi, mà lúc bấy giờ đã được các phương tiện báo chí truyền thông quốc tế cực kỳ chú tâm theo dõi về tình hình chiến cuộc khốc liệt để chọn làm đề tài thời sự chiến tranh VN và loan tải ra ở hàng đầu). Và có thêm dịp để khám phá những danh lam, thắng cảnh núi rừng ở các nơi lân cận sau nhiều năm dài chiến tranh chấm dứt, đất nước hòa bình. Ngoài ra, thêm vào đó nữa là trong những ngày sau cùng của cuộc chiến tranh xảy ra ở bán đảo Đông-Dương, thì chiến địa Buôn-Mê-Thuột cũng đã từng được coi như là nơi phát pháo đầu tiên để khai mào cho mặt trận tuyến đầu lửa đỏ, chính thức mở màn cho chiến dịch quân sự mùa Xuân đưa đến sư sụp đổ của miền Nam VN được lịch sử cắm mốc vào ngày 30-04-1975.
Nói cách khác, là nếu trong quân sử chiến tranh Việt-Nam kể từ thời bị ngoại xâm đô hộ đã có xảy ra trận địa chiến tại lòng chảo Điện-Biên-Phủ⁽²⁾ chấm dứt được chế độ bạo tàn của Thực-Dân cai trị, thì gần đây trận đánh du kích chiến trong thành phố Buôn-Mê-Thuột cũng đã được xảy ra và đưa đến sự thống nhất nước nhà.
Nhưng chúng ta nên trở về với hình ảnh Buôn-Mê-Thuột ngày xưa của người Thượng để hòa mình thông cảm cho đời sống chơn chất, thiếu muối, thiếu thuốc men và thiếu cả văn minh của họ để hiểu thêm rằng cuộc sống vật chất, xa hoa của chúng ta cũng chưa hẳn thực là lý tưởng ở đời!
Có cảnh thiên nhiên lý thú nào đẹp đẽ quyến rủ cho bằng, khi chính mình được dịp mục kích những hình ảnh đơn sơ, đầy hạnh phúc, thanh bình của cả dân làng bản Thượng đang tắm rữa, nô đùa dưới dòng suối nước mát trong lành mà không một mảnh vải che thân. Ở đây, mỗi dòng suối là một hòn đảo "Ile du Levant" ⁽³⁾  của Địa-trung-Hải và người ta có thể nói không sai như vậy. Vào những buổi bình minh vừa ló dạng ở chân trời và rặng trâm bầu hãy còn say ngủ dưới sương mai, thì tất cả dân làng đều thức dậy mang gùi kéo nhau ra rừng làm rẫy. Khi băng ngang qua dòng suối ở bìa làng, thì họ thường trầm mình tắm rữa một cách tự nhiên không che đậy. Và đó cũng là những hình ảnh quen thuộc của buổi chiều về ...
Ảnh minh họa
Có những đêm dài qua ánh lửa bập bùng soi sáng góc rừng khuya, tiếng khua chiêng, đập cồng lại nổi vang lên dồn dập báo hiệu cho Ngày Hội Lớn ở trong buôn. Và đó, thường là những dịp cúng tế thần linh hay cưới gả gái trai theo chế độ mẫu hệ vẫn được còn tồn tại cho đến bây giờ. Trong những buổi tiệc liên hoan như vậy, món rượu cần được coi như là một thứ ẩm thực không thể thiếu vắng theo nghi thức cổ truyền của người bản địa. Thật là thú vị biết bao bên cạnh vò rượu cao quá nửa thân người, tay cầm ống hút dài cả thước thò vào bình rồi rút ra từng ngụm men rượu cần cay nồng vào miệng. Chưa hết, sau đó lại còn tiếp tục chuyền tay nhau thưởng thức một điếu thuốc lá tập thể để nhả ra từng đợt khói quyện lên cao. Trong lúc say sưa, thì họ thường trầm ngâm thả hồn theo tiếng nhạc khèn của người nghệ sĩ núi rừng trỗi lên góp vui văn nghệ.
Người Thượng ở nhà sàn tập thể cùng với họ hàng, gia tộc. Phần trên nhà sàn là nơi ăn chốn ở, đưới đất thì chăn nuôi gia súc trong điều kiện thiếu hẳn vệ sinh. Họ có tục cắm nhành cây ở trước cửa nhà khi có chuyện buồn bã, khổ đau xảy ra mà không muốn tiếp khách đến viếng thăm quấy rầy. Hoặc họ còn có lệ khác là treo càng nhiều sừng trâu nơi thang gác cửa trước để chứng tỏ sự có của trong gia tài. Ngoài ra, tục lệ cà răng căng tai hiện nay tuy không còn được bảo tồn nữa, nhưng cũng hãy còn rất ít người phụ nữ theo xưa, là thích đeo đồ trang sức quá nặng kéo chằng hai lỗ tai dài ngang gần tầm với những chiếc kiềng đeo ở cổ. Hai cườm tay họ thường lúc nào cũng có quấn những chiếc vòng kim loại bằng đồng. Cùng với những bộ chén dĩa nung đất v.v, các đồ trang sức nầy được họ không quên chôn vào trong các nấm mồ khi có dịp mai táng thân nhân mệnh một đi về cõi thế giới thần linh.
Nhà sàn ở Tây-Nguyên
Ở vùng rừng núi rậm rạp, dốc đá cheo leo hiểm trở khiến cho điều kiện giao thông, di chuyển khó khăn. Vì thế, cho nên người ta thường thấy người Thượng thường hay đi theo hàng một theo lộ trình quanh co khúc khuỷu mỗi khi ra đồng làm việc nương rẫy. Và cũng tại những cánh đồng lúa, ngô, khoai được canh tác theo phương thức nông tang cá thể nầy, hình ảnh của họ lại có dịp in trên nền trời sơn cước với vẻ hiền lành, mộc mạc trong những tấm chân dung ẩn hiện qua làn khói lam chiều theo tập quán mỗi khi ra đồng thường hay nhóm lửa. Câu chuyện thần thoại về chú khỉ Ramayana tuy thực tình không được nghe nói đến một cách rõ ràng trong đầu óc người Thượng như trường hợp của các sắc dân Khờ-Me, Nam-Dương v.v. Nhưng những mẩu chuyện xưa, tích cũ nặng mang màu sắc liêu trai của họ đều có đề cập đến vai trò của các nhân vật Tề-Thiên Đại-Thánh bùa phép thần thông đã từng xả thân bảo vệ xóm làng.
Hồi đó, họ không có đủ áo quần để mặc, và đó cũng là hình ảnh của một sự kiện thực tế dù rằng có sự trùng hợp với bản tánh tự nhiên của họ là thích ở trần. Kể cả phái nữ cũng vậy, khi còn tuổi thanh xuân thì thích ở trần khoe bộ ngực nở nang đang độ tuổi dậy thì, nhưng khi có chồng con rồi thì họ lại mặc áo che đậy lại và ra vẻ ý tứ hơn. Người Thượng hãy còn nhiều mê tín dị đoan, mà khó lòng giáo hóa được họ thức tỉnh trong một sớm chiều. Tuy nhiên, không phải vì thế mà tâm hồn của họ thiếu sự rung cảm chân thành trong tình yêu thương làng mạc và cả con người. Đối với tập quán buôn làng, họ không muốn thấy có ai quấy rầy cuộc sống hồn nhiên, chất phác quen thuộc từ ngàn xưa truyền lại. Nhưng trên thực tế từ phía bên kia của rặng Trường-Sơn, thì họ cũng không hề bao giờ quay lưng với cộng đồng dân tộc người Kinh trong tinh thần đoàn kết anh em, cảm thông kết tình bè bạn. Để chung lưng đâu cật, một lòng quyết tâm xây dựng nên hình ảnh bản làng ngày thêm khởi sắc. Do vậy, mà trong các cuộc trường tình yêu đương nồng nàn, thắm thiết của từng lớp thế hệ hòa nhịp con tim, thì họ đã lần hồi đốt cháy cả bức tường thành ngăn cách lâu đời, để không trễ hẹn cùng hướng dắt tay nhau đi vào thế giới tương lai. Và thực hiện điều ước mơ hạnh phúc.
Trở về với Buôn-Mê-Thuột trước đó hằng thập niên dài, thì những bản Thượng Tây-Nguyên nầy cũng còn là một địa danh đặc biệt, mà các nhà văn thường dùng làm đối tác đề tài để viết về tiểu thuyết đường rừng khi dựa vào những sự kiện lịch sử địa phương được coi như là huyền bí. Quả vậy, quá trình sinh tồn của các sắc tộc thiểu số hiện đang sống trên đất nước Việt-Nam từ vùng thượng du Cao-Bắc-Lạng cho đến miền đồng bằng Châu-Đốc, Hà-Tiên có quá nhiều phong tục của năm mươi bốn tập quán dị biệt. Nhưng nếu muốn nói thêm về điều kiện địa lý, thì đất đai của người Thượng ở Tây-Nguyên có thể nói rằng nơi đây là một kho tàng hãy còn giấu kín, tuy không còn nguyên vẹn tiềm năng nhưng hãy còn phảng phất nét hoang dại cổ sơ của rừng sâu bí hiểm.
Dạo ấy, thử một dịp nào khách đến chơi làng Thượng đến quá nửa khuya, thì làm sao mà có thể dám trở về nhà trong bóng đêm dày đặc giữa cơn gió lùa rét lạnh thấu xương, không một tiếng chim muông, vắng lặng. Và chỉ được nghe giọng âm thanh rầu rĩ của muôn loại côn trùng, của từng tiếng dế nỉ non hoặc tiếng hú vang rừng từ xa vọng lại. Dù ai có to gan lớn mật lớn mật đến đâu thì cũng phải biết sợ rắn rết, sợ beo, sợ cọp nếu không biết sợ ma! Nhất là cọp ở đây nổi tiếng rất bạo dạn, dám về cả tận buôn bắt người, bắt thú ăn thịt giữa ban ngày và vẫn còn tiếp tục dài dài vãng lai quấy nhiễu đời sống của đồng bào Thượng ở tại nơi nầy. Để đề phòng tai nạn hổ báo đó, cho nên người Thượng có thói quen thường hay đeo giáo mác trên vai và luôn luôn ở vào tư thế đề cao cảnh giác trong mọi trường hợp.
Thế nhưng nếu họ tránh được nạn cọp tha, thì họ cũng lại dễ dàng bị ma bắt...bệnh, đúng theo sự tìm hiểu và nhận định của người Kinh. Là đời sống của người Thượng Buôn-Mê-Thuột ngày xưa lúc nào cũng được gắn liền với huyền thoại của bùa ngải rừng thiêng và nước độc. Ở đây, chuyện bùa ngải rừng thiêng là một đề tài thường có tánh cách nói về mê tín dị đoan xã hội, nhưng đối với trường hợp nhu cầu như nước uống thì lại là một vấn đề sức khỏe, vệ sinh nan giải. Chúng ta phải hiểu rằng dưới lòng đất đỏ nhão nhoẹt, phì nhiêu, trù phú ở Tây-Nguyên là một lớp đá cứng mà có nhiều nơi không thể dễ dàng đào giếng tìm mạch nước như nhiều người lầm tưởng. Do vậy, trong các chiến dịch uống nước trong lành của những chương trình y tế nông thôn, thì lúc nào người ta cũng khuyến khích người dân vùng Buôn-Mê-Thuột hãy cố gắng đào giếng sâu tìm mội nước thanh khiết sử dụng...Nhưng trở về với nếp sinh hoạt thực tế cổ truyền, thì họ (người Thượng) cũng đành phải dùng nhiều những trái bầu tiên để hứng nước từ trong các khe đá chảy ra mà uống. Còn công việc thường nhật như tắm rửa, giặt gỵa, thì họ cứ ung dung tận dụng dòng nước thiên nhiên của ta, có nghĩa là cứ ra bờ suối mà tha hồ xài.
Thác Dray K' Nao ở Krông Jin- M' Drắk
Người Thượng có tập quán xây dựng buôn làng theo kinh nghiệm của tổ tiên gia truyền để lại, là cất nhà sàn dọc theo dòng suối chảy. Điều nầy, có nghĩa là nếu buôn nào ở phía dưới dòng suối thì sẽ bị lãnh đủ mọi cặn bã dơ dáy do người dân bản làng ở phía trên dòng suối thải ra và cứ thế mà tiếp tục ... Chính vì vậy, cộng thêm vào vấn đề nước (uống) độc và dòng suối dơ đó, là tình trạng muỗi mòng, con nào con nấy thân lớn, chân cao, chích vào người là có thể gây ra bệnh sốt rét. Và hễ mà mỗi lần bệnh nhân bị sốt rét cơn, thì đầu óc của những con người quanh năm sống gần gũi thiên nhiên không biết thuốc men cứu chữa, đành phải quay lại tin vào thế giới của bùa ngải rừng thiêng để trừ tà, xua ma đuổi quỷ. Sự kiện nầy chứng minh cho người ta hiểu rõ, vì sao hồi trước đa số đồng bào Thượng lại có cái bụng bự, tức là bị mắc bệnh chói nước.
Nghĩa địa treo rợn người ở Tây-Nguyên
Tuy nhiên, còn nếu nói về mặt khác thì họ cũng có những cái đặc ân, để cho người Kinh chúng ta để chút thì giờ suy nghĩ về hình ảnh cuộc sống yên lành, hạnh phúc với lòng dạ thật thà của họ không cần bận tâm đến thực tế của ngày mai. Có lẽ họ cũng biết, là quê hương cha ông của họ để lại ở đây không thể có những cảnh tượng như rừng vàng biển bạc bao la hiểu theo như ý nghĩa là "nhứt phá sơn lâm, nhì đâm hà bá". Nhưng chắc chắn có điều mà họ biết rất rõ, là chung quanh bản làng họ thường có những dấu chân nai, hươu, cheo v.v tới lui bén mảng vào những dịp trăng về. Ngoài ra, còn có những loại thú như heo rừng, thỏ rừng, vượn, khỉ v.v mà lâu lâu họ đều săn bẫy được và đặc biệt là các chuột rừng lớn con, thịt ăn ngon không thua gì thỏ, khỉ. Đối với họ, chuột là một loại đạo tặc đáng ngại, vì trong một đêm gia đình nhà họ chuột có thể kéo đến ăn hết cả giạ trong bồ lúa vừa mới gặt xong đem về. Nhưng dù sao, mối lo đầu mùa của họ thì lúc nào cũng lại là các loại thú như heo rừng và vượn, khỉ trước tiên làm hư hại mùa màng.
Kể chuyện cho nhau về những màu sắc, âm thanh quái đản của vùng núi rừng Buôn-Mê-Thuột ngày xưa, mà nếu quên gợi lại ký ức trong một buổi bắt bướm, săn chim ở trong rừng già, thì đó quả là một điều thiếu sót lớn lao. Ngoài những cuộc tổ chức đi săn các loại thú bốn chân xảy ra trong những giờ phút hồi hộp, ngoạn mục và lý thú, thì trước hết, tưởng cũng nên xin nhắc lại là ở tại miền Nam Việt-Nam. Nhất là ở tại địa phận tỉnh Cần-Thơ ngày trước khi dân cư còn thưa thớt, thì còn có những cánh rừng chồi, những vườn trái cây sum sê, rậm rạp mà dân địa phương gọi đó là sân chim nằm trong một diện tích đất đai rất lớn. Nơi đây, chính là quê hương lý tưởng cho các loài chim muông đã tìm được tổ ấm, đất lành chim đậu, nhưng chim ở đây phần đông là những loại chim thường như se sẻ, sáo, diều, én, cò, vạc v.v.
Loài chim quý
Trái lại, trong các giống chim từ khu thung lũng miệt A-Lưới, A-Sao cho đến tận rừng sâu Buôn-Mê-Thuột, thì ngoài các loại chim quý như công, trĩ, phượng, két, cú mèo v.v. Người ta còn tìm thấy có những loài chim Hồng-Hoàng, Cao-Các thân hình chễm chệ với màu sắc tuyệt đẹp, không những có dấp dáng như một viên oanh trung trẻ mà còn có cả thêm diện mạo của một vị tướng công văn võ song toàn. Và nếu bạn không phải là một người thợ săn chuyên nghiệp, thì đầu óc của bạn cũng khó có thể nào nỡ xuống tay hạ sát hay đánh bẫy cho được một con chim quý dưới khung cảnh nên thơ, đẹp đẽ thần tiên như vậy được.
Cách đây hơn ba mươi năm, tác giả đã có dịp du hành theo tổ chức Safari-Photo tại xứ Kenya với những ngày sống gần gũi hoa ngàn cỏ nội. Trong suốt lộ trình chiêm ngưỡng thiên nhiên với cả hồ rộng, sông dài, thú vật bốn chân như sư tử, tê giác, hươu cao cổ, beo, voi, hà mã, cá sấu v.v cùng với các muôn loài chim xinh đẹp sống chung trong một diện tích rừng núi mênh mông, đất trời giáp mặt. Thực tình, tác giả cũng chỉ thấy có những con chim sắc lông tươi tốt, phảng phất uy nghi đến thế là cùng. Điều nầy, có nghĩa là chúng ta muốn nói ở xứ Việt-Nam nếu thời gian qua không bị chiến tranh tàn phá, thì cũng không thiếu chi cầm thú chim muông ở trong rừng đã góp phần tô điểm cho giang sơn gấm vóc của quê hương.
Bầy hươu cao cổ ở châu Phi
Trả lại thú tiêu dao bắt bướm, hái hoa nơi xứ Thượng thường dành cho lứa tuổi trẻ thơ ham chơi hơn là ham học, đầu óc thường có cả một thế giới thần tiên vô hình, giàu tưởng tượng. Còn thêm, có những buổi ra đi đánh bẫy chim trời bằng lưới (bắt sống) hay dùng ná (giàn thun) hạ sát những con chim để đem về nướng thịt. Những ngày đánh bẫy, săn chim như vậy thường được thực hiện vào buổi tốt trời. Trên con đường mòn đưa lối, năm ba người cứ thế mà đi, khi gặp được chim đậu ở cây cao thì cứ giương ná lên mà bắn. Những hòn sỏi nhắm vào mình con chim mà lao tới, và hễ cứ mỗi khi bắn trật, là chim kia như được dịp sống lại lần thứ hai của cuộc đời. Tuy nhiên, cái việc khi giết hay đánh bẫy được một con chim không phải là điều quan trọng đối với chuyện quá quen mắt của đồng bào Thượng. Ngược lại, chính cái thú đi tìm cảm khái nhẹ nhàng của một người Kinh được dịp mục kích (lúc theo chân đoàn người săn bẫy) khi bước ngang qua những bụi sim rừng tím nhạt, những lạch suối reo hò chảy ra từ trong khe đá tung bọt trắng phau, những hình ảnh con nhím xòe lông, miệng nhồm nhoàm gặm rễ cây (dược thảo) chậm chạp chui vào khóm trúc không buồn quay lại v.v mới đúng là điều đáng nói...Mai đây trở lại kinh kỳ, cọ xát với cát bụi thành đô, hít thở bầu không khí ô nhiễm môi sinh, đâu còn thấy được cái cảnh mưa rơi qua kẽ lá, nắng đổ chứa chan sưởi ấm trên đồng vắng hoang vu, tĩnh mịch. Và đặc biệt, là những làn gió núi ở đâu về hôn trộm trên đôi má mịn màng của người sơn nữ yêu kiều trong chiếc thắt lưng xanh.
Theo tổ chức hành chánh thì Buôn-Mê-Thuột là một thị xã nằm trong tỉnh Đắk-Lắk. Nơi mà ngày xưa có những tiếng gọi nên thơ như là "bướm mơ tiên" hay "bụi mịt trời" trong một quê hương thấp thoáng nỗi sầu tư với tiếng vọng bi ai của núi rừng "buồn muôn thuở", mà qua những lời truyền khẩu xác thực là vùng đất có màu, chó leo thang, bò gõ mõ và người có...đuôi.
Con đường đất đỏ quanh hiu ở BMT ngày xưa
Đất có màu (đỏ), thì ai ai cũng biết khi xưa nơi đây là vùng núi lửa (riêng ở Bà-Rịa, Long-Khánh v.v, hiện nay cũng còn có những vùng có đặc điểm thổ nhưỡng đất đỏ). Nhưng chó leo thang, là vì người Thượng ở nhà sàn cho nên khi muốn vào thì phải bước lên những nấc thang cây. Còn bò gõ mõ, là do tiếng kêu của những thanh gỗ treo vào cổ chúng để báo hiệu cho biết vị trí của con thú đang ở nơi nào trong rừng rậm để sở hữu chủ dễ đi tìm. Đặc biệt, khi nói đến cái đuôi, thì tức là ám chỉ đến cái khố vải hồi xưa của người đàn ông có hai mối đầu thả lòng thòng xuống dưới.
Chính người Thượng đáng mến yêu của chúng ta là ở chỗ đó.
Chất phác, hồn nhiên, vô tư lự là những đặc tính cố hữu của các sắc tộc bán khai. Tuy nhiên, trong quan niệm về tình yêu tuổi trẻ hay nói cho đúng hơn là giữa người và người (viết hoa) thì mỗi tâm hồn đều giống như nhau cả. Đọc hai câu thơ nổi tiếng của một anh chàng thi sĩ đa tình người Thượng:
Khi anh ra đi, thì cây cải chia thành cánh bướm
Nay anh trở về, áo con nít phơi đầy ngoài sân
thì chúng ta sẽ thấy rằng, mối tình thất vọng của một chàng trai không được cô gái ghé mắt xanh vì bởi lý do trong tập tục mẫu hệ của cộng đồng xã hội người Thượng, thì người vợ...cưới chồng. Tuy nhiên, nếu muốn nói về mặt thật của tiếng sét con tim trong thế giới yêu thương tràn ngập ái tình! Chúng ta sẽ thấy rằng, đi thực tế cũng có những loại chứng từ đã được trưng ra bằng hình ảnh tâm sự thiết tha, cuồng nhiệt của tuổi thanh xuân, để muốn vượt qua giới hạn ràng buộc của tập tục biên cương đối với một người con gái Thượng...thua trận trước dấp dáng lãng mạn, đa tình say đắm của một chàng trai Kinh đầy nhựa sống:
Lần ấy dưới trăng xưa
Yêu biết mấy cho vừa
Thẹn thùng em đã hứa
Ngày mai Xuân sẽ về...
Thôi anh đừng buồn nữa
Ngày nay vui sướng rồi
Khăn đây tặng cho anh
Dệt bằng tấm lòng thành
Thư nầy em mới viết
Chữ tình gởi cho anh...
Trong tổ chức sinh hoạt tại bản làng hẻo lánh bên ngoài thành phố Buôn-Mê-Thuột, thì trước kia họ cũng có những Khóa-Buôn (già làng) trên hình thức để tiếp xúc giữa các sắc tộc, hoặc để làm trung gian giao thiệp về hành chánh với người Kinh khi hữu sự. Vào thời kỳ chưa thống nhất nước nhà, thì quê hương đất đai trù phú của cộng đồng người Thượng ở Tây-Nguyên cũng đã có đóng một vai trò ảnh hưởng vô cùng quan trọng trong tầm nhìn chiền lược về địa bàn kinh tế xã hội, để di dân đến đây lập nghiệp. Tuy nhiên, chúng ta chỉ tiếc có một điều là thành phố nầy đáng lẽ phải giới thiệu lên được cái hình ảnh của người dân sơn cước, thì lại phải bị ảnh hưởng hóa nếp sống văn minh bởi các di dân người Kinh tràn ngập đến từ ở phương xa. Do vậy, những tiếng thổ âm thân thương như "Y" ⁽⁴⁾và "Hờ" ⁽⁵⁾  ngày nay đều đã được hầu hết tất cả đồng bào giao lưu hòa đồng sử dụng rất phổ thông ở tại địa phương. Vì thực ra, đối với quan niệm nhân sinh xã hội của họ từ lâu thì Buôn-Mê-Thuột là một địa danh của núi rừng Tây-Nguyên nằm trong lòng đất đỏ Trung-Phần. Hơn thế nữa, vào những thập niên sau cùng, địa lý quanh vùng Buôn-Mê-Thuột lại phải bị đối đầu với nguy cơ xuống cấp thiên nhiên trầm trọng trước thảm họa "sa mạc hóa cao nguyên". Nguyên nhân vì nạn phá rừng của các phong trào Tây tiến (Conquête de l' Ouest) của các đợt di dân ào ạt ở từ khắp các mọi nơi đổ về khai thác bừa bãi đất đai để trồng trọt cà phê, cao su v.v. Rồi cộng thêm vào sự kiện chảy máu tài nguyên thiên nhiên đó, là do nạn lâm tặc hoành hành và do tình trạng nhân mãn, kinh kế mà người dân địa phương thường xuyên lén lúc phá rừng làm nương rẫy. Cho nên, tình trạng nầy nếu không được quy hoạch chận đứng kịp thời, thì chỉ cần thêm một thời gian ngắn nữa thôi, thì cảnh quang quanh vùng sơn cước Buôn-Mê-Thuột sẽ bị thay đổi môi trường sinh thái, tác động tiêu cực đến không gian xã hội, văn hóa bản địa. Và có nguy cơ, là sẽ bị mất hết tất cả những cái gì để có thể được gọi là thiên nhiên, hoang dã. Lễ hội hằng năm tại BMT
Ngày nay lịch sử đã sang trang, đồng bào Thượng yêu mến của chúng ta ở núi rừng Tây-Nguyên (nói chung) và ở Buôn-Ma-Thuột (nói riêng) đã hết sức lấy làm hãnh diện và tự hào. Vì nhờ vào ảnh hưởng không gian sinh động của khí cụ âm nhạc truyền thống cồng chiêng của họ, hiện đã được tổ chức UNESCO chính thức công nhận là di sản của nền văn hóa phi vật thể của nhân loại, cần phải được vĩnh viễn bảo tồn ⁽⁶⁾
Nhạc cụ Tây-Nguyên
Và song song đó, là cuộc sống của họ theo tập quán văn minh cũng đã được lần hồi hội nhập dễ dàng mau lẹ. Dẫu sao, thì mặc dù giờ đây trong giai đoạn kinh tế khó khăn toàn cầu khiến cho điều kiện kinh tế địa phương chưa có thể cải thiện mau lẹ để tự cất cánh vươn mình, nhưng cũng hãy còn sót lại số ít có những con người hồn nhiên, vô tư lự. Họ lại tiếp tục an phận cuộc sống đắm chìm thêm vào trong những ngày dài, bên cạnh những đồng hương sắc tộc người Thượng khác có ý thức cầu tiến văn minh, biết năng nổ cựa mình thức giấc để hòa đồng vào xã hội. Và họ đã thành công tốt đẹp trong quyết tâm xây dựng tương lai, khi cố gắng vươn mình dấn thân đóng góp phúc lợi an sinh vào cho bản Thượng, hầu mong sáng tạo được làn sinh khí mới để cải thiện cuộc đời.
Tuy nhiên, đối với tất cả những con người xa xứ lâu ngày có tâm hồn hoài vọng cố hương nhưng từ lâu chưa từng có dịp trở về thăm lại làng xưa phố cũ để nhìn thấy rõ nét văn minh về sự đổi thịt thay da của đô thị trung tâm Tây-Nguyên nầy. Thực tế, bây giờ nó đã và đang ngày càng phát triển không ngừng theo nhịp quay của nhu cầu xã hội ở vùng địa lý núi rừng bằng với những dãy nhà cao tầng được kiến thiết, tân trang chạy dài theo từng con đường. Cùng các quán ăn nhậu, đồ chơi điện tử, siêu thị, xe cộ qua lại đông đảo tạo thành một cảnh quang nhộn nhịp, khởi sắc với nhiều hứa hẹn ở tương lai.
Ngã sáu ở trung tâm thành phố BMT ngày nay
Do vậy, có thể cho dù họ vẫn biết nhưng vì trong quá khứ hãy còn vấn vương bao kỷ niệm vui buồn đầy ấn tượng. Cho nên, đối với họ, thì Buôn-Mê-Thuột lúc nào cũng hãy còn được giữ lại ở trong lòng bằng với những hình ảnh của thời quá khứ khi nơi đây hãy còn dáng vẻ hoang sơ, hiu quạnh.
...Nhớ thương Buôn-Mê-Thuột thuở ngày xa xưa ấy! Nhớ những cô gái yêu kiều áo quần sặc sỡ, tuổi độ xuân thì thẹn thuồng mắc cỡ. Nhớ các em thiếu nhi bạc phước, đơn sơ, thiếu thốn phương tiện học hành, tính tình hồn nhiên thơ dại ⁽⁷⁾  Nhớ tương lai, sức sống của những người trai không được khai hóa văn minh. Nhớ các cụ già cần có thuốc men, hiền lành, mộc mạc, suốt cả ngày đêm dưới gió mát trăng trong trong từng giờ, từng phút, từng giây của cuộc đời lúc nào cũng âm thầm đón nhận hương vị của một tiết trời Xuân ấm áp ở tâm hồn bằng với những niềm suy tư lặng lẽ. Và có rất ít khi họ cần phải tìm đến giá trị của thời gian để nghĩ xa hơn về ý nghĩa của giấc điệp Nam-Kha đối với số kiếp bèo bọt của thế nhân như ảo ảnh, phù du. Vậy có phải chăng âu đó cũng là định mệnh đã sắp đặt sẳn, không những cho riêng từng các con người mà còn cho cả những mảnh địa dư và phong thổ ở mỗi vùng miền?
Anh là người Bắc?
Chị là người Trung?
Tôi là người Nam?
...còn đồng bào Thượng của mình ngược dòng xa xưa thì phải chịu cảnh cô liêu sống ở mãi trên triền Tây-Nguyên đất đỏ, và hồn nhiên bên tiếng nhạc của nhịp đàn đá, đàn T'rưng!⁽⁸⁾  Ôi! Đẹp lành thay, biết nói làm sao cho hết tình yêu nầy! Xin ân cần lưu lại mấy dòng tâm sự gió mây, nhân dịp đến độ đón Xuân sang ở tha phương thương mến gởi trao về tận chốn làng xưa phố cũ.
Biết...mình thôi!
Chưa đủ!
Việt-Nam gấm vóc, linh thiêng. Hình hài xứ sở mỹ miều. Tổ quốc ngàn năm cách xa nghìn dặm của chúng ta còn có thêm nhiều những núi cao, đồng rộng, sông dài, mỗi miền một vẻ. Nhưng Buôn-Mê-Thuột thủy chung cũng lại là một cái tên thơ mộng của rừng xanh lịch sử, thật rất khó phai mờ trong kỷ niệm đẹp của quê hương, đất nước mến yêu. Và vì hoàn cảnh đặc biệt về địa lý, nhân văn, cho nên màu sắc trầm lặng của không gian lúc nào như cũng thiên thu nặng mang một mối tình buồn...muôn thuở.
Tuy nhiên, những dấu ấn thân thương, sâu đậm cảm hoài da diết ấy cho dù đã có dịp trải dài khá lâu theo dòng chảy của thời gian, nhưng hiện nay dù muốn dù không thì màu sắc không gian đó cũng tự nó đã bị phai mờ, biến dạng không còn nữa. Để thay vào đó, là bằng với những hình ảnh về bản sắc mới của con người bản địa, ảnh hưởng thời sự, và xã hội thực tế đang vươn mình về phía tương lai đầy hứa hẹn ở nơi nầy.
Đặc biệt hơn, là giờ đây đối với tầm nhìn chiến lược trong quân sử của thế giới bên ngoài, thì địa danh Buôn-Mê-Thuột đã chính thức được coi như là một chiến trường lịch sử quyết định cuối cùng đánh dấu khai mào cho sự chấm dứt giai đoạn chiến tranh (1945-1975) ở trên toàn cõi bán đảo Đông-Dương.
Chú thích:
(1) - như một loại nem ở miền Nam.
(2) - địa danh Điện-Biên-Phủ là một chiến trường lớn nhất ở Đông-Dương, đã kết thúc được một giai đoạn lịch sử đấu tranh giành độc lập phân chia hai miền Nam-Bắc VN, với sự đầu hàng của tướng Christian de Castries vào ngày 7/5/1954. Và trận thảm bại của quân đội thực dân Pháp ở tại nơi đây vào lúc bấy giờ, đã chính thức cáo chung chế độ thuộc địa của đế quốc nầy sau gần một trăm năm đô hộ Việt-Nam. Và điểm đặc biệt cần phải được ghi chú thêm, là sau ba mươi năm (1984) đại thắng Điện-Biên-Phủ, thì chiến công lừng lẫy của vị tư lệnh chiến trường nầy đã được các nhà nghiên cứu về quân sử trên thế giới đánh giá về các danh tướng kiệt xuất của Việt-Nam từ xưa cho tới nay đã có tới hai vị. Đó là Nguyên-Soái Trần-Hưng-Đạo, và Đại-Tướng Võ-Nguyên-Giáp.  
(3) - đảo khỏa thân ở Côte d' Azur tại Pháp.
(4) - chỉ phái Nam.
(5) - chỉ phái Nữ.
(6) - không gian văn hóa cồng chiêng Tây-Nguyên đã được tổ chức UNESCO chính thức công nhận vào ngày 15/11/2005 là một kiệt tác truyền khẩu phi vật thể của nhân loại.
(7) - người Thượng ăn bốc và ngày trước dùng văn tự khoa đẩu (sanscrit).
(8) - thêm một vùng đất đỏ hoang vừa được dấu chân người khai phá tìm ra bộ đàn đá Goong-Lú (người M'nông gọi chiêng đá là Goong-Lú) ở tại xã Phú-Xuân, huyện Krông-Năng,Đắk-Lắk vào tháng hai năm 2011.

Mai Lý Cang

Theo http://chimvie3.free.fr/